«معرفت و تجربه دینی»؛ گفتوگوی اقبال و هاکینگ در آینه فلسفه دین
کتاب «معرفت و تجربه دینی» تازهترین اثر منتشرشده از سوی انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی است؛ اثری که کوشیده است دریچهای تازه بر نسبت میان عقل، وحی و تجربه در ساحت دین بگشاید.
به گزارش گروه حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، کتاب «معرفت و تجربه دینی» تازهترین اثر منتشرشده از سوی انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی است؛ اثری که در ۵۴۰ صفحه کوشیده است دریچهای تازه بر نسبت میان عقل، وحی و تجربه در ساحت دین بگشاید.
این کتاب در ادامهی جریان فلسفی و کلامی معاصر، به پرسش بنیادین میپردازد که آیا میتوان از تجربه، به معرفت دینی رسید و اگر چنین است، حقیقت دین در نسبت با واقع چگونه معنا میشود.
در این اثر، نویسنده با نگاهی تحلیلی و تطبیقی، مسیرهای پیوند میان اندیشه محمد اقبال لاهوری، ویلیام جیمز و استیون هاکینگ را بررسی کرده و از تأثیر اندیشههای علمی و فلسفی مدرن بر شکلگیری نگاه اقبال به جهان و ایمان سخن گفته است. اقبال در این تحلیل نه صرفاً به عنوان شاعر و متفکر مسلمان، بلکه به مثابه اندیشمندی در مرز میان علم و ایمان معرفی میشود که کوشید میان کیهان مدرن و روح قدسی، آشتی برقرار کند.
بخش قابلتوجهی از کتاب به تحلیل رئالیسم در تجربه دینی اختصاص یافته است؛ جایی که نویسنده با بررسی مبانی فلسفه علم و معرفتشناسی معاصر، از امکان واقعگرایی در حوزه تجربه دینی دفاع کرده و بر این باور است که تجربه دینی، نه صرفاً رویدادی درونی، بلکه نحوی از مواجهه با واقعیت متعالی است. از این منظر، دین به مثابه تجربهای زنده و عینی فهم میشود که در ساحت واقع حضور دارد، نه در محدوده ذهن و احساس.
اثر حاضر همچنین تصویری جامع از جریان تجربهگرایی دینی در غرب ارائه میکند؛ جریانی که از ویلیام جیمز تا ویتگنشتاین و جان هیک، گوهر دین را در احساس و تجربه فردی میجوید. نویسنده با رویکردی انتقادی، این جریان را به سبب بریدگی از مبانی وحیانی و تضعیف نسبت عقل و ایمان به نقد میکشد و میکوشد نشان دهد که تجربه دینی، اگر از پشتوانه معرفت و وحی جدا شود، به احساس صرف فروکاسته خواهد شد.
در بخشی دیگر، نویسنده به نقد تجربهگرایی دینی در ایران میپردازد و ضمن اشاره به تأثیرپذیری برخی متفکران از فلسفه دین غربی، نسبت این جریانها با دستگاه فکری اسلام را به بحث میگذارد. این فصل از اثر، بازتابی از دغدغهای فلسفی در فضای فکری معاصر ایران است؛ دغدغه بازگشت به عقلانیت دینی و بازخوانی تجربه در پرتو معرفت.
«معرفت و تجربه دینی» را میتوان کوششی دانست برای برقراری گفتوگو میان عقل و تجربه، علم و ایمان و شرق و غرب اندیشه. اثری که میکوشد به جای ترجمه صرفِ مفاهیم فلسفه دین، تفسیری تازه از آن بر اساس سنت فکری اسلامی عرضه کند و نشان دهد که تجربه دینی در افق ایمان اسلامی، نه گریز از عقل، بلکه رویارویی با حقیقت است.
این مطلب بدون برچسب می باشد.
